Phản hồi "Việc đọc sách" của cụ Nguyễn Duy Cần
Cách đọc sách
Trước tiên hết, cháu xin dành lời cảm kích với tác phẩm “Tôi tự học” của cụ, cháu ấn tượng và ghi nhớ sâu sắc những ý sau:
Đọc sách nên được đối xử như một hành động tôn nghiêm. Trong khung cảnh yên lặng, được một mình hoặc vây quanh bởi những con người cũng tôn trọng việc đọc sách, cháu cảm thấy tinh thần mình đang đi lên, từ đó dễ kết nối, sờ chạm vào các khái niệm, tư tưởng theo cách rõ ràng hơn. Ở thời đại của cháu, việc đọc sách không chỉ đơn thuần là bồi bổ kiến thức mà là còn để giải độc cơ thể khỏi vô số hưng phấn nhanh trên cái gọi là Internet.
Tôn nghiêm là vậy, nhưng cháu thực tình không muốn việc đọc trở nên nặng nề hay hình thức. Cháu thấy hơi khó với việc phải liên tục hệ thống lại những gì mình đã đọc và thật tình mà nói thì đôi khi cháu cũng chọn đọc sách cho dễ buồn ngủ. Cháu nghĩ tùy theo nội dung sách - có loại sẽ cần được hệ thống lại, cho kiến thức vào những hộc kéo trong não, và cũng có loại sách chỉ cần đọc để hiểu được nội tâm tác giả và cảm nhận. Đơn cử của loại thứ 2 là cuốn sách cháu vừa đọc gần đây của tác giả Haruki Murakami – “Tôi nói gì khi nói về chạy bộ”.
Những gì đọng lại trong cháu sau cuốn ấy là sự ấn tượng của một du khách khi được tham quan một công trình nửa nhật ký, nửa tiểu luận của một người mà đại khái là đang tận hưởng cuộc sống theo gu của cháu.
Uống nước tận nguồn
Từ cái hồi mà cháu nghe về tư tưởng “uống nước tận nguồn” của cụ – muốn hiểu được một hệ tư tưởng thì tốt nhất nên đọc ngay những tác phẩm gốc thay vì đọc sách phân tích hay các sản phẩm phái sinh. Đây đã là một ý tưởng mang tới sự dũng cảm cho cháu. Cụ thể nhất là trong cách cháu đọc Phật Pháp. Thật lòng mà nói - trước khi tiếp thu ý này, cháu đã thiên về việc nghe giảng pháp hơn là nghiên cứu các kinh gốc trong Phật giáo vì chúng có cảm giác dễ tiêu hơn những tác phẩm được đề xuất của giáo hội. Như lời cụ nói, con đường để thấm nhuần một hệ tư tưởng (không đồng nghĩa với việc trở thành gia súc của hệ ấy) sẽ theo trình tự như này: đọc bản gốc → hình thành ý kiến riêng → đọc các bản luận đàm để bổ sung vào những phần khiếm khuyết của góc nhìn nguyên bản. Cháu đồng tình với cụ đây là cách luyện tập sự dũng cảm và sáng suốt khi lựa chọn đi con đường trực diện dù nó có dốc và thô.
Đọc sách hay là hỏi AI?
Còn bây giờ cháu xin được nói sơ sơ về cái thời của cháu. Công nghệ của thời bây giờ cũng thật là ghê gớm cụ à – người ta đã phát minh ra một cái gọi là siêu trí tuệ – nó có khả năng trả lời bất kì một câu hỏi nào con người đặt ra cho nó và thậm chí có khả năng quyết định nó cần phải làm gì để câu trả lời trở nên xác đáng. Đây là dạng công nghệ gây ra nhiều thay đổi sâu rộng trong đời sống, bao gồm cả việc đọc sách. Thay vì phải đọc hết cả mấy trăm trang sách để trở nên am hiểu về một vấn đề, ngày nay bản thân cháu cũng chọn việc hỏi những siêu trí tuệ những câu hỏi ngô nghê nhất rồi sau đó là sâu dần, sâu dần vào vấn đề cần được làm sáng tỏ. Và cụ biết không, có khả năng là người ta cũng dùng sách của cụ để “dạy” cho những siêu trí tuệ này đấy. Sự ra đời của các siêu trí tuệ đã thực sự đe dọa vào niềm kiêu hãnh của loài người với vị thế là thực thể thông minh nhất từng tồn tại.
Giữa muôn vàn những xáo trộn thay đổi ấy, cháu chợt lóe lên một sáng kiến khiến lòng bình an: việc làm con người giờ đây đã tự nó trở thành một bộ môn nghệ thuật. Bây giờ cháu rảnh lắm cụ ạ, vì 90% công việc trí óc thường ngày đã có thể giao cho máy móc gánh hộ rồi. Và với số thời gian rảnh dư ra, cháu đã làm những điều quan trọng nhưng không nhất thiết phải làm – ví dụ như ngồi viết thư cho cụ đây.
Nhiều người đứng đầu nhân loại đang nói về một tương lai mà cái 90% của cháu trở thành 100% - khi đó con người sẽ không nhất thiết phải trông cậy vào con người nữa. Nhưng đó là một tương lai mơ hồ (100% có thể là do chỉ còn vài người sống sót sau trận chiến với AI và được chúng giữ lại như 1 dạng thú cưng). Trở về hiện tại, ít nhất giờ cháu cũng không còn giới hạn cháu vào một định danh nào nữa, cháu không còn là “lập trình viên” nữa – cái nghề đó đã bị xóa sổ từ cách đây 1 năm, chỉ là không ai màng công bố tới cái kết thúc đó thôi vì ngay sau đó còn rất nhiều nghề khác cũng bị kết thúc. Giờ cháu chỉ còn là một “con người” mà thôi – mà một con người thì tha hồ làm chuyện của con người – dã ngoại, ca hát, rung động với thiên nhiên và hẹn hò đọc sách vào mỗi sáng thứ 6. Mục đích của những việc ấy là để cho vui, để cắm mình thật sâu vào giây phút hiện tại. Cháu tận hưởng và tìm thấy mối liên hệ giữa việc viết và đọc: viết là nén hiện tại vào giấy, còn đọc là giải nén những gì đã được viết vào hiện tại.
Tạm biệt cụ nhé. Cảm ơn cụ đã ghé thăm Tổ sáng hôm nay, biết đâu hạt bụi tạo nên cụ cũng đang ở gần bên cháu lúc này.

wow bạn đã đọc tới tận đây, trân trọng!
nếu bạn thấy những gì mình viết hợp với bạn thì để lại email. có bài mới mình nhắn nhoé.
✓ Đã đăng ký. Bài sau sẽ tới hộp thư của bạn!
Read more from me
- cách thức dậy Thức dậy là quá trình diễn ra từ từ thay vì một khoảnh khắc, không phải cứ mở mắt ra nghĩa là đã thức dậy. Feb 20, 2026
- trước khi làm gì sắp xếp lại tâm trí đi Phát vì hầu hết những gì mình muốn làm đều ở dưới dạng từ ngữ, nên bây giờ dùng từ ngữ để lái nó đi Feb 14, 2026
- Handwritten Chapter: A Gallery Experiment Nov 9, 2025